مهاجرت انسان‌های نخستین

این جستار به بررسی مهاجرت انسان‌های نخستین از افریقا به سراسر کره ی خاکی می پردازد.

خروج از آفریقا

کسی به درستی نمی‌داند که نخستین انسان (هومو ساپینس یا انسان هوشمند) - که نیای انسان کنونی است - در چه زمان پا به عرصه‌ی هستی نهاده است. اما کهن‌ترین سنگواره‌-(فسیل)های هومو ساپینس - که در اتیوپی یافت شده‌اند و اومو یک و اومو دو - نام دارند نزدیک به ۱۹۵ هزار سال برآورد شده است. دانشمندان برآورد می کنند که انسان امروزی نزدیک به ۶۰ هزار سال پیش از موطن نخستین خود در آفریقا بیرون آمده است. در این زمان گسترش صحرای آفریقا برای مدتی وامی ایستاد و آب و هوای مرطوب‌تری، دست کم در بخش‌هایی از صحرای افریقا به وجود می‌آید که پس از اینف انسان برای مهاجرت از آن بهره می گیرد. انسان‌ها به دنبال خوراک و شکار، کم کم از خاور آفریقا به سوی شمال حرکت کردند و پا به خاور میانه نهادند.
دو نظریه درباره ی مسیر مهاجرت انسان به خاورمیانه هست. برخی بر این باور اند که انسان‌های مهاجر از شبه جزیره‌ی سینا وارد آسیا شده‌اند. همچنین نظر دیگری هست که برپایه ی آن، بشر از تنگه‌ی «باب المندب» - جایی که فاصله‌ی آفریقا و شبه جزیره‌ی عربستان به اندازه ی کمینه می‌رسد - از موطن نخستین خود بیرون آمده است. نکته‌ی شایان توجه این است که در آن زمان به علت عصر یخبندان و گرفتار شدن آب اقیانوس‌ها در یخچال‌های قطبی، سطح آب دریا پایین‌تر از امروز بوده است و از همین رو فاصله‌ی میان دو خشکی در محل تنگه‌ی باب المندب بسیار کم تر از امروز بوده است. انسان از آنجا به مهاجرت خود ادامه می دهد به گونه ای که به فاصله چند هزار سال نخستین نمونه های انسان را در قاره اقیانوسیه می توان یافت.

 تسخیر قاره ها

دانشمندان امروزه بر این باور اند که با وجود آن که زمانی انسان‌های راست‌قامت در چین زندگی می‌کردند مردمان کنونی چین مانند دیگر مردم جهان تنها دی.ان.ای‌.های هومو سایپینس‌ها را به ارث برده اند. هنگامی که نخستین انسان ها در حدود ۴٠ هزار سال پیش از طریق آسیای میانه وارد چین شدند حدود ۶٠ هزار سال از حیات آخرین هومو ارکتوس‌ها در آن نواحی می‌گذشت. هرچند نمی‌توان با اطمینان علت انقراض هومو ارکتوس‌ها را توضیح داد، ولی نسل هومو سایپینس‌ها احتمالا بر اثر تغییرات آب و هوایی در ١٠٠ هزار سال پیش منقرض شده است. آزمایش‌های ژنتیک انجام شده بر روی ١٢ هزار چینی نیز اخنلاط بین گونه‌ها را رد می‌نماید. این آزمایش نشان داد که تنها اجداد چینیان مانند انسان‌های امروزی هوموسایپینس‌ها هستند. اولین انسان‌ها حدود ٣٠ هزار سال پیش، پس از گذشتن از تنگه‌ برینگ پا به قاره‌ی امریکا نهاده‌اند. تنگه‌ی برینگ، سیبری در آسیا را از آلاسکا در قاره‌ی امریکا جدا می‌کند. در آن زمان بر اثر یخ‌زدگی سطح اقیانوس درعصر یخبندان دو خشکی به هم متصل می‌شوند و شکارگران ساکن سیبری با گذر از این گذرگاه پا به قاره‌ی جدید نهاده و از آنجا در سراسر قاره‌ی جدید پخش شدند. دلیل‌های فراوانی بر تایید این نظریه وجود دارد. از جمله شباهت‌های ریخت جمجمه و آرواره‌های ساکنان ٣٠ هزار سال پیش امریکای شمالی و مردمان هم عصر آنان که در سیبری و شمال چین زندگی می‌کردند.  اروپا توسط انسانهای مهاجرت کرده از خاورمیانه و آسیای میانه تسخیر گردید. این مهاجرت از ۴۵،۰۰۰ سال پیش آغاز گردید و این مهاجرت و اسکان انسان هومو ساپینس در قاره اروپا طی ۱۵،۰۰۰ سال تکمیل گردید.